puṃnāṭa und puṃnāḍa m.
1〉 Cassia tora RĀJAN. 4,202. BHĀVAPR. 1,178.
2〉 puṃnāḍa N. pr. eines Fürsten (ある君主の名) Ind. Antiq. 5,139.
puṃnāṭa – punarutpatti(215 / 377 ページ)
puṃnāṭa und puṃnāḍa m.
1〉 Cassia tora RĀJAN. 4,202. BHĀVAPR. 1,178.
2〉 puṃnāḍa N. pr. eines Fürsten (ある君主の名) Ind. Antiq. 5,139.
puṃnāmadheya Adj. einen männlichen Namen tragend, Alles was Mann heisst (m. の名を負い,およそ男と呼ばるるすべて).
1púṃnāman
1〉 Adj. einen männlichen Namen habend (m. の名をもつ).
2〉 *m. Rottlera tinctoria RĀJAN. 10,40.
puṃpaśu m. ein Mensch als Opferthier, Menschenopfer (犠牲の獣としての人,人身供犠).
puṃprakṛti f. die Natur —, der Charakter des Mannes (男の性,性格) VARĀH. BṚH. S. 78,12.
puṃbhāva m. das Mannsein, männliches Geschlecht (男たること,m.) DAŚAK. 27,14.
puṃbhūman m. ein Plural masculini generis (m. の Pl.).
puṃmantra m. ein männlicher Zauberspruch (m. の呪文).
puṃmṛga m. Antilopenbock (羚羊の雄) MAHĪDH. zu VS. 24,35.
*puṃyāna n. etwa = narayāna Palankin (輿).
puṃyuj und puṃyoga m. der Zusammenhang —, das in Relation stehen mit einem Manne (男との繋がり,関係にあること).
puṃratna n. ein Edelstein von einem Manne (宝石の如き男).
puṃrāśi m. ein männliches Zodiakalbild (der Widder u. s. w.) (m. の黄道十二宮の像〈牡羊等〉).
puṃ́rūpa Adj. (f. ā) Mannesgestalt habend (男の姿を有する) MAITR. S. 2,5,5 (54,4).
puṃ́rūpa 4.
púṃrūpa補遺 Adj. (f. ā) Mannesgestalt habend (男子の姿を有する), Maitr. S. 2,5,5 (54,4).
puṃlakṣman n. das Kennzeichen eines Mannes, Männlichkeit (男の徴,m. なること) RĀJAN. 2,104.
1puṃliṅga n.
1〉 dass.
2〉 in der Grammatik das männliche Geschlecht (文法にてm.) 234,28.
2puṃliṅga Adj. (f. ā)
1〉 die Kennzeichen des Mannes habend (男の徴をもつ) AGNI-P. 43,14.
2〉 in der Grammatik männlichen Geschlechts (文法にてm. の). Nom. abstr. ˚tā f.
puṃvat Adv.
1〉 wie ein Mann, wie beim Manne (男の如く,男におけるが如く).
2〉 wie das Masculinum (gramm.) (m. 名詞の如く).
1púṃvatsa m. ein männliches Kalb (雄の仔牛).
2puṃvatsa Adj. (f. ā) männliche Kälber habend, von m.
*puṃvṛṣa m. Moschusratte (麝香鼠).
puṃveṣā Adj. f. in männlicher Tracht (男の装いにて).
puṃvyañjana n. ein männliches Kennzeichen (男の徴) ĀPAST. ŚR. 8,6,2.
puṃśabda m. ein Masculinum (m. 名詞) Ind. St. 13,390.
puṃścalī́ Adj. f. Männern nachlaufend; Subst. Hure (男を追い回す;名詞にて娼婦) Unlogisch puṃścala m. Hurer (理に合わずして…m. にて男娼) VARĀH. BṚH. 23,5.
puṃścalīya m. Hurensohn (娼婦の子).
puṃścalū́ f. Hure m. Hurer (娼婦;m. にて男娼).
*puṃścihna n. das männliche Glied (男根).
*puṃścora m. ein männlicher Dieb (男の盗人).
puṃśchagalā Adj. f. ein Böckchen als Junges habend (仔山羊を子にもつ) ĀPAST. ŚR. 15,1,6.
1puṃs m. s. pumaṃs.
2*√puṃs puṃsayati (abhimardane).
puṃs補遺 + ud abwischen (拭い去る), Śrīk. XIII,31 (Ko.); XV,43 (Ko.); XVIII,45. 46 (Ko); XIX,8 (Ko.); XX,16 (Ko.).
˚puṃsa = puṃs, pumaṃs Vgl. puṃsavant und vipuṃsī.
puṃsaka in na˚.
˚puṃsavat Adv. (wie bei — und) wie bei dem Manne (男におけるがごとく) HEM. PAR. 2,190.
puṃsavat 5.
-puṃsavat補遺 Adv. (wie bei... und) (…におけるが如く,かつ) wie bei dem Manne (男におけるが如く), Hem. Par. 2,190.
puṃsavana
1〉 Adj. ein männliches Kind zur Geburt bringend, die Geburt eines männlichen Kindes befördernd (男児を産ましめ,男児の誕生を促す) CARAKA. 6,30. vrata n. oder n. mit Ergänzung von vrata eine zur Erziehung eines Sohnes im Beginne der Schwangerschaft übliche Ceremonie (懐胎の初めに,男子を得んがため行わるる儀式).
2〉 n.
a〉 Fötus (胎児).
b〉 *Milch (乳).
puṃsavant Adj. einen Sohn habend (子をもつ).
*puṃsānuja Adj. wohl einen ältern Bruder habend (おそらく兄をもつ).
puṃsī f. eine Kuh, die ein männliches Kalb hat, (牡の仔を有する牝牛) KAUŚ. 35,8.
puṃsī補遺 f. eine Kuh, die ein männliches Kalb hat (雄の仔牛を有する牝牛), Kauś. 35,8.
puṃsúvana n. das Zeugen eines männlichen Kindes (男児を儲くること).
puṃsū Adj. f. nur männliche Kinder gebärend (男児のみを産む) ĀPAST. GṚHY. 6,11 (puṃsvo jī˚ zu lesen) (…と読むべし).
puṃsū補遺 Adj. f. nur männliche Kinder gebärend (男子のみを産む), Āpast. Gṛhy. 6,11 (puṃsvo jī˚ zu lesen) (puṃsvo jī˚ と読むべし).
puṃska am Ende eines adj. Comp. (f. ā) = puṃs, pumaṃs.
*puṃskaṭī f. die Hüfte beim Manne (男の腰).
puṃskarmāśaya m. die durch die Werke in einer früheren Geburt bedingte Anlage eines Menschen (前生の業により定まれる人の素質).
puṃskāmā Adj. f. auf Männer versessen (男に執心せる).
puṃskṛ́tya Absol. mit Anwendung männlicher Formen (m. 形を用いて) ŚAT. BR. 4,5,2,10.
puṃskokila m. das Männchen des indischen Kuckucks (印度の郭公の雄). Nom. abstr. ˚tva n.
puṃsti n. Name eines Sāman (ある Sāman の名) ĀRṢ. BR. 1,512.
puṃstraya n. drei Generationen (三代) HEMĀDRI 1,93,15. 16.
puṃstva n.
1〉 das Mannsein (Gegens. Weibsein) (男なること〈反対は女なること〉).
2〉 Mannheit, männliches Vermögen (男らしさ,男の能).
3〉 das Männlichsein, das männliche Geschlecht (gramm.) (m. なること,m.).
4〉 der männliche Same (男の精).
*puṃstvadoṣa m. wohl Impotenz (おそらく不能) GAL.
*puṃstvavigraha m. Andropogon schoenanthus RĀJAN. 8,122.
*puṃsputra m. ein männliches Kind (男児).
puṃsprajanana n. Zeugungsglied (生殖の器).
puṃspravāda m. irgend eine Masculin-Form, irgend ein Casus eines Masculinum (何らかの m. 形,m. 名詞の何らかの格).
púṃsvant Adj. ein männliches Wesen enthaltend (男なる者を含む).
*puka m. = dāna GAṆAR. 299.
*pukin Adj. von puka.
pukkaśa m. eine best. verachtete Mischlingskaste (ある定まれる蔑まるる混血の階級). Richtig pulkasa (正しくは).
*pukkaṣa m. v. l. für pukkaśa.
pukkasa
1〉 m. v. l. für pukkaśa.
2〉 f. ī
a〉 f. zu 1〉.
b〉 *die Indigopflanze (藍の草).
c〉 *kalikā oder kālikā.
púklaka m. = pulkasa MAITR. S. 1,6,1. púlkaka v. l.
puṅkha m.
1〉 der unterste, mit der Sehne in Berührung kommende Theil des Pfeils, in dem der Schaft und die Federn stecken (弦に触るる矢の最下部にして,矢柄と羽との差し込まるる処). apāṅga˚ so v. a. ein pfeilähnlicher Seitenblick (すなわち矢の如き流し目).
2〉 *Falke (隼).
3〉 *= maṅgalācāra.
°puṅkhānupuṅkha補遺 Schuß auf Schuß (矢継ぎ早に,次から次へと), S I,600,11. [Pārvatīpariṇaya II,17 = p. 28 meiner Ausgabe hat das Adv. (Pārvatīpariṇaya II,17 = 私の版の 28 頁は副詞…を有す) puṅkhānupuṅkhodayam.]
puṅkhita Adj. mit puṅkha 1〉 versehen (puṅkha を具えたる). sītayā puṅkhitaḥ kaṭākṣaḥ so v. a. ein von Sītā geschleuderter Seitenblick (すなわち Sītā の放ちたる流し目) PRASANNAR. 64,11.
puṅkhilatīrtha n. N. pr. eines Tīrtha (ある Tīrtha の名).
*puṅga
1〉 m. n. Menge (量).
2〉 f. ī eine Art von Frauenzimmern (女の一種).
puṅgala fehlerhaft für putgala (…の誤り).
púccha m. n. Schwanz, Schweif, Ruthe, überh. das äusserste Ende (z. B. eines Jahres) (尾,尻尾,総じて極みの端〈たとえば年の〉). Am Ende eines adj. Comp. f. ā (218,4 HEMĀDRI 1,402,20) und *ī.
pucchaka
1〉 *am Ende eines adj. Comp. (f. pucchikā) = puccha
2〉 m. N. pr. eines Mannes (ある男の名).
*pucchaṭī f. das Knacken mit dem Fingern (指を鳴らすこと).
*pucchadā f. eine gegen Unfruchtbarkeit angewandte Knolle (不妊に用いらるる塊茎). Vgl. putradā.
pucchadhí m. Schwanzwurzel (尾の付け根).
*pucchabandha m. Schwanzriemen (beim Pferde) (尾の革帯〈馬の〉) GAL.
pucchabrahmavāda m. Titel eines Werkes (ある著作の題名) OPP. CAT. 1.
*pucchamūla n. Schwanzwurzel (尾の付け根).
°pucchay補遺 + ud den Schwanz hochheben (尾を高く挙ぐ), Śrīk. XVIII,38 [udapucchayata].
pucchala in kapúcchala.
pucchalakṣaṇa n. Titel eines Nyāya-Werkes (ある Nyāya の著作の題名).
pucchavant Adj. geschwänzt (尾ある).
pucchāgra
1〉 n. Schwanzspitze (尾の先) 147,27.
2〉 (wohl m.) N. pr. eines Berges (おそらく m.,ある山の名).
pucchāṇḍaka m. N. pr. eines Schlangendämons (ある蛇魔の名).
pucchāsyacārin Adj. mit Schwanz und Maul sich bewegend (尾と口とにて動く) SUŚR. 1,207,3.
*pucchin m.
1〉 Hahn (雄鶏).
2〉 Calotropis gigantea RĀJAN. 10,26.
puccheśvara N. pr. einer Oertlichkeit (ある地の名).
*pucchoṭikā f. Schwanzriemen (beim Pferde) (尾の革帯〈馬の〉) GAL.
*√puch , pucchati (pramāde).
˚puñja m. (adj. Comp. f. ā) Haufe, Klumpen, Masse, Menge (auch von immateriellen Dingen) (山,塊り,量,群れ〈非物質のものにつきても〉). Nom. abstr. ˚tā f. VIKRAMĀṄKAC. 9,128.
puñjaka in hema˚.
!√puñjay , puñjayati aufhäufen, zusammendrängen (積み上げ,寄せ集む) KĀD. 2,49,3. (puñjayamāna zu lesen) (…と読むべし) 51,6. BĀLAR. 58,9. puñjita aufgehäuft, auf einander gelegt, an einander gedrückt, zusammengeballt (積み上げられ,重ねられ,押し合わされ,丸め固められたる) KĀD. 8,23.
Mit ava, ˚puñjita auf einen Haufen gebracht, zusammengekehrt (一山にまとめられ,掃き集められたる).
Mit ud aufhäufen (積み上ぐ) KĀD. 2,87,15.
!√puñjay mit pari aufhäufen (積み上ぐ) ŚIŚ. 13,8.
!√puñjay mit pari 5.
puñjay補遺 mit (pari を伴いて) pari aufhäufen (積み上ぐ), Śiś. 13,8. [H 2,25.] — puñjita auch (また) Śrīk. 5,41.
puñjarāja m. N. pr. eines Grammatikers (ある文法家の名).
puñjaśas Adv. haufenweise (山ごとに).
*puñjātuka (!) = phalelāṅku (!).
*puñji f. = puñja.
puñjikasthalā́, ˚sthalī, puñjikāstanā (!) und *puñjikāsthalā f. N. pr. einer Apsaras (ある Apsaras の名).
puñjíṣṭha m. Fischer; nach Andern Vogelfänger (漁夫;他の者によれば鳥刺し).
puñjī Adv.
1〉 mit kar aufhäufen auf einen Haufen legen (積み上げ,一山に置く).
2〉 mit bhū sich anhäufen, sich zusammenballen (積み重なり,丸め固まる) KĀD. 169,15. HARṢAC. 139,23.
puñjī補遺 mit bhū auch (bhū を伴いても) Muk. 32c; Rasas. 77b.
puñjīkartavya Adj. aufzuhäufen (積み上げらるべき).
°puñjībhāva補遺 Anhäufung (堆積), Rasas. 219c.
puñjīla n. = pījñūla in darbhapuñjīla.
√puṭ , puṭati (saṃśleṣaṇe), *poṭati (saṃmardane), *puṭayati (saṃsarge), *poṭayati (bhāṣārtha oder bhāsātha, saṃcūrṇane, alpībhāve)
1〉 umhüllen —, verkleiden mit (Instr.) (…もて包み,覆う) BHĀVAPR. 2,87. 88.
2〉 zusammenreiben mit (Instr.) (…と共にすり合わす) BHĀVAPR. 3,34. — puṭita = pāṭina und syūta.
Mit pari, ˚puṭyate sich schälen (皮の剥がるる).
Mit sam, saṃpuṭita (Könnte auch aus saṃpuṭa entstanden sein) (…より生じたる可能性もあり) zusammengefügt (組み合わされたる) Comm. zu BHĀG. P. ed. Bomb. 6,8,6.
puṭa
1〉 m. f. (ī) n.
a〉 Falte, Tasche, ausgebauchter —, hohler Raum, Ritze, Spalte (襞,袋,膨らみたる,うつろなる空間,隙間,裂け目). Am Ende eines Adj. Comp. f. ā
b〉 *ein um die Schamtheile geschlagenes Tuch (陰部に巻く布).
2〉 *m. n. Pferdehuf (馬の蹄).
3〉 m.
a〉 eine aus einem Blatt gebildete Düte, = saṃpuṭa (葉より作りたる漏斗形の包み)
b〉 Umhüllung eines Gegenstandes (z. B. beim Glühen eines Tiegels), das Kochen in einer Hülle (vgl. puṭapāka) (物の包み〈たとえば坩堝を灼く際の〉,包みの中にて煮ること) BHĀVAPR. 2,84. 85. 91.
c〉 ein Backwerk mit einer Fülle (餡入りの焼き菓子) BHĀVAPR. 2,25.
d〉 ein best. Metrum, = śrīpuṭa (ある定まれる韻律)
e〉 *N. pr. eines Mannes (ある男の名).
4〉 *n. Muskatnuss (肉荳蔻) RĀJAN. 12,80.
puṭa補遺 = vyāghranakha (Tigeramulett; vgl. Crooke II,38) (虎の爪の護符;Crooke II,38 を参照); Ragh. 17,12 nach Maṅkha 164 (Maṅkha 164 による). Vgl. auch (また…をも参照) Harṣac. 158,7. [Z.]
puṭaka
1〉 m.
a〉 = puṭa 1〉a〉. puṭake puṭake madhu in jeder Ritze Honig (あらゆる隙間に蜜) VP. 1,13,30 und sonst häufig (その他しばしば).
b〉 eine best. Verbindung der Hände (ある定まれる手の組み方).
2〉 m. f. (puṭikā) = puṭa 3〉a〉.
3〉 *f. puṭikā
a〉 eine zweischalige Muschel (二枚貝) RĀJAN. 13,132.
b〉 Kardamomen (小荳蔻).
4〉 *n.
a〉 Muskatnuss (肉荳蔻).
b〉 Wasserrose (蓮).
puṭaka補遺 *n. Wasserrose (睡蓮), Śrīk. XVI,22.
*puṭakanda m. eine best. Knollengewächs (ある定まれる塊茎の植物) RĀJAN. 7,63.
puṭakānuvāsana n. ein trichterförmiges Klystier (漏斗形の浣腸) DĀRILA zu KAUŚ. 25,12.
puṭakānuvāsana補遺 n. ein trichterförmiges Klystier (漏斗状の浣腸器), Dārila zu Kauś. 25,12.
puṭakinī f. Lotuspflanze, eine Gruppe von
puṭakinī VĀSAV. 174,2.
puṭakinī und puṭabhedana IV. 5.
puṭakinī補遺 f. [Lotuspflanze, eine Gruppe von L. (蓮の草,蓮の一群), ] Vāsav. 174,2. [H 4,41; Śrīk. 9,49; S I,67,4.]
*puṭagrīva m.
1〉 Butterfass (乳酪を攪く桶).
2〉 ein kupferner Topf (銅の壺).
°puṭatā補遺 closure (閉じること,閉合), Harṣac. 126,3.
puṭadhenu f. eine noch nicht ausgewachsene trächtige Kuh (未だ育ち切らざる孕める牝牛) HEMĀDRI 1,448,21. 449,2.
puṭana n. Nom. act. zu puṭ 1〉 BHĀVAPR. 2,85. RASENDRAC. 65,12.
*puṭannaṭa m. Cyperus rotundus RĀJAN. 8,152. Vgl. kuṭannaṭa.
puṭapāka m. eine best. Art der Zubereitung von Arzeneien, bei welcher die Stoffe in Blätter eingebunden, mit Lehm überzogen und im Feuer geglüht werden (薬を調うるある定まれる法にして,材料を葉に包み,粘土もて覆い,火にて灼くもの). Mat. med. 11. BHĀVAPR. 2,76. 154. CARAKA. 8,9.
puṭabhid Adj. etwa gespalten (おそらく裂けたる) VARĀH. BṚH. S. 34,42.
*puṭabheda m.
1〉 Flussbiegung (河の曲がり).
2〉 Flussmündung (河口).
3〉 Stadt (都市).
4〉 ein musikalisches Schlaginstrument (打楽器).
*puṭabheda補遺 m. Flußbiegung (川の湾曲), Govardh. 398; Stadt (都市), Śuk. t. o. 4 [p. 16,15]. — ˚Öffnen der Augenlider (瞼を開くこと), Uttarar. VI,3b; Pārijātam. II,63a.
puṭabhedaka Adj. = puṭabhid VARĀH. BṚH. S. 54,7.
puṭabhedana n. Stadt (都市).
puṭabhedana ŚIŚ. 13,26. BHADRAB. 4,46.
puṭabhedana補遺 n. das Sichöffnen der Knospe (蕾の開くこと), Śiś. 13,26; Bhadrab. 4,46. [H 28,34.] — ZDMG 70,237. [Z.]
puṭāñjali m. die beiden hohl aneinander gelegten Hände (うつろに合わせたる両の手) HEMĀDRI 2,a,86,17. Comm. zu KĀTY. ŚR. 3,1,15.
°puṭāpuṭa補遺 eine best. Zauberpraktik (ある特定の呪術), V 300.
*puṭāpuṭikā f. gaṇa śākapārthivādi.
*puṭālu m. ein best. Knollengewächs (ある定まれる塊茎の植物) RĀJAN. 7,83.
puṭāhvaya m. = puṭapāka.
*puṭita
1〉 Adj. s. u. puṭ
2〉 n. = ahipuṭa (?) oder hastapuṭa MED. t. 135.
1puṭī f. s. u. puṭa.
2puṭī Adv. mit kar zu einer Düte machen (漏斗形の包みとなす) BĀLAR. 169,14.
*puṭoja n. Sonnenschirm (日傘).
*puṭodaka n. Cocosnuss (椰子の実).
*√puṭṭ puṭṭayati (alpībhāve).
*√puḍ puḍati (utsarge), poḍati (pramardane).
*√puṇ , puṇati (karmaṇi śubhe), poṇayati (saṃghāte).
*puṇaka m. N. pr. eines Mannes (ある男の名) Comm. zu HARṢAC. (1936) 423,12.
puṇaka 5.
*puṇaka補遺 m. N. pr. eines Mannes (ある男の名), Komm. zu Harṣac. (1936) 423,12.
puṇatāmakara m. Bein. Mahādevaʼs (Mahādeva の別名).
*puṇika N. pr.
1〉 m. eines Mannes (ある男の名) KĀŚ.
2〉 f. ā einer Frau (ある女の名) Ind. St. 13,423.
*√puṇṭ , puṇṭayati (bhāṣārtha oder bhāsārtha).
*√puṇḍ , puṇḍāti (pramardane).
*puṇḍa m. Mal, Zeichen (印,徴).
puṇḍakakṣa m. N. pr. eines Berges (ある山の名) DIVYĀVAD. 21,25. Richtig puṇḍra˚ (正しくは…).
puṇḍakakṣa補遺 m. N. pr. eines Berges (ある山の名), Divyāvad. 21,25. Richtig (正しくは) puṇḍra˚.
*puṇḍarin m. Hibiscus mutabilis.
puṇḍarisrajā́ f. Lotusgewinde, -kranz (蓮の綴り,蓮の輪).
puṇḍárīka
1〉 n.
a〉 Lotusblüthe, insbes. eine weisse (蓮の花,ことに白きもの). Auch als Bild des menschlichen Herzens (人の心の象としても). Am Ende eines adj. Comp. f. ā.
b〉 *am Ende eines Comp. als Ausdruck der Schönheit (Comp. 末にて美の表現として).
c〉 *ein weisser Sonnenschirm (白き日傘).
d〉 *ein best. Heilmittel (ある定まれる薬).
e〉 Stirnzeichen (額の印).
2〉 m.
a〉 ein best. Opfer (ある定まれる供犠).
b〉 eine Art Reis (米の一種).
c〉 *eine wohlriechende Mango-Art (香ある芒果の一種).
d〉 *Artemisia indica RĀJAN. 10,147.
e〉 *eine Art Zuckerrohr (甘蔗の一種).
f〉 *Tiger (虎) RĀJAN. 19,4.
g〉 ein best. Vogel (ある定まれる鳥) SUŚR. 1,205,13.
h〉 *eine Schlangenart (蛇の一種).
i〉 *eine Art Aussatz (癩の一種).
k〉 *Fieber beim Elephanten (象の熱病).
l〉 *die weisse Farbe (白色).
m〉 N. pr.
α〉 eines Schlangendämons (ある蛇魔の名).
β〉 des Weltelephanten im Südosten (東南の世界を支うる象の名).
γ〉 eines alten Königs (ある古の王の名).
δ〉 eines Gaṇadhara bei den Jaina (Jaina 教徒におけるある Gaṇadhara の名).
ε〉 eines 4-092-b Einsiedlers, eines Sohnes des Śvetaketu (ある隠者,Śvetaketu の一子の名).
ζ〉 eines Berges (ある山の名).
3〉 f. puṇḍarīkā N. pr.
a〉 einer Apsaras (ある Apsaras の名).
b〉 einer Tochter Vasiṣṭhaʼs (Vasiṣṭha の一女の名).
c〉 eines Flusses in Krauñcadvīpa (Krauñcadvīpa のある河の名) VP. 2,4,55.
puṇḍarīka Bez. eines Adhyayana (ある Adhyayana の称) HEM. PAR. 12,14.
puṇḍárīka IV. 4.
puṇḍarīka補遺 Bez. eines adhyayana (ある adhyayana の名称), Hem. Par. 12,14. — m. *Tiger (虎), S II,170,4; H XIX,62; Śuk. t. o. 52. 53. 54 [p. 59,11. 21; 60,16]. — n. *white parasol (白き傘蓋), Vās. 42,4. — ˚Löwe (獅子), Harṣac. 30,20? Oder Tiger? (あるいは虎か) Muk. 45,7 (? samudagrakanakadaṇḍakāṇḍakalitapāṇḍurātapatrapuṇḍarīkamaṇḍalacchāyāntaritaghanātapā kāpi...).
puṇḍarīkanayana m.
1〉 Bein. Viṣṇuʼs oder Kṛṣṇaʼs (Viṣṇu あるいは Kṛṣṇa の別名) VP. 4,14,14. 15,20.
2〉 *ein best. Vogel, = kroñca (ある定まれる鳥) GAL.
Vgl. puṇḍarīkākṣa.
°puṇḍarīkanetra補遺 m. Bein. des Kṛṣṇa (Kṛṣṇa の別名), Yudh. 8,93.
puṇḍarīkapura m. N. pr. einer Stadt (ある都市の名). ˚māhātmya n. OPP. CAT. 1.
puṇḍarīkamukha Adj. lotusantlitzig (蓮の顔の) MĀLATĪM. (ed. Bomb.) 332,6.
puṇḍarīkamukha補遺 Adj. lotusantlitzig (蓮華の如き顔をもてる), Mālatīm. (ed. Bomb.) 332,6.
puṇḍarīkamukhī f. eine Art Blutegel (蛭の一種) 217,12. 15.
puṇḍárīkavant
1〉 Adj. mit Lotusblüthen versehen (蓮の花を具えたる) AV. 6,106,1.
2〉 m. N. pr. eines Gebirges in Krauñcadvīpa (Krauñcadvīpa のある山の名) VP. 2,4,50.
puṇḍarīkākṣa
1〉 m.
a〉 Bein. Viṣṇuʼs oder Kṛṣṇaʼs (Viṣṇu あるいは Kṛṣṇa の別名).
b〉 eine best. Vogel (ある定まれる鳥).
2〉 *n. ein best. Heilkraut (ある定まれる薬草).
Vgl. puṇḍarīkanayana.
puṇḍarīkākṣastotra n. Titel eines Lobgedichts (ある讃歌の題名) OPP. CAT. 1.
*puṇḍarīkānvaya m. ein Elephant aus Puṇḍarīkaʼs 2〉m〉β〉 Geschlecht, ein
puṇḍarīkiṇī補遺 = ˚padminī, S I,525,1. — N. pr. einer Stadt in Videha (Videha にある一都市の名), Hem. Par. 1,391.
puṇḍarīkinī f. N. pr. einer Stadt in Videha (Videha のある都市の名) HEM. PAR. 1,391.
puṇḍarīkinī 4.
puṇḍarīkekṣaṇa m. Bein. Kṛṣṇaʼs (Kṛṣṇa の別名) MBH. 2,24,29.
puṇḍarīkekṣaṇa Adj. lotusäugig (Kṛṣṇa) (蓮の眼の) MBH. 2,24,29.
puṇḍarīkekṣaṇa 5. 6.
puṇḍarīkekṣaṇa補遺 m. Bein. Kṛṣṇa's (Kṛṣṇa の別名), MBh. 2,24,29.
puṇḍarīyaka
1〉 m. N. pr. eines der Viśve Devās (Viśve Devās の一の名).
2〉 n.
a〉 *die Blüthe von Hibiscus mutabilis (…の花).
b〉 ein best. Heilkraut (ある定まれる薬草) RĀJAN. 12,149. BHĀVAPR. 1,195.
*puṇḍarya n. ein best. Heilkraut (ある定まれる薬草) RĀJAN. 12,149.
puṇḍavardhana n. fehlerhaft für puṇḍra˚ (…の誤り).
puṇḍavardhana n. DIVYĀVAD. 21,25 fehlerhaft für puṇḍra˚ (…の誤り).
puṇḍavardhana補遺 n. Divyāvad. 21,25 fehlerhaft für (…の誤記) puṇḍra˚.
puṇḍra
1〉 m.
a〉 N. pr.
α〉 Pl. eines Volkes im heutigen Bengalen und Bihār (今のベンガルおよびビハールのある民族の名).
β〉 eines Sohnes des Daitya Bali, des Urahnen der Puṇḍra 1〉a〉α〉 (Daitya Bali の一子,Puṇḍra 族の祖の名) MBH. 1,1,234.
γ〉 eines Sohnes des Vasudeva (Vasudeva の一子の名) VP.² 4,110.
b〉 *Zuckerrohr (甘蔗). Vgl. purṇdrekṣu.
c〉 *Gaertnera racemosa RĀJAN. 10,95.
d〉 *Ficus infectoria RĀJAN. 11,127.
e〉 Clerodendrum phlomoides RĀJAN. 10,42.
f〉 *eine weisse Lotusblüthe (白き蓮の花).
g〉 *Wurm (虫).
2〉 (*m.) n. Sectenzeichen (宗派の印).
3〉 n. N. pr. einer mythischen Stadt (ある神話の都市の名).
puṇḍra補遺 m. (weißes) (白き) *Zuckerrohr (砂糖黍), S I,574,6.
puṇḍraka m.
1〉 Pl. = puṇḍra 1〉a〉α〉.
2〉 ein Fürst der Puṇḍra 1〉a〉α〉 (Puṇḍra のある君主).
3〉 *Zuckerrohr (甘蔗).
4〉 *Gaertnera racemosa.
5〉 *Clerodendrum phlomoides RĀJAN. 10,42.
6〉 Sectenzeichen (宗派の印).
7〉 ein Mann, der sich mit der Zucht der Seidenraupe abgiebt (蚕を飼う男).
puṇḍraka補遺 ˚n. Sektenzeichen (宗派の標識), Pārvat.
*puṇḍrakeli m. Elephant (象).
*puṇḍranagara n. N. einer Stadt (ある都市の名).
puṇḍravardhana n. desgl.
puṇḍravidhi m. Titel eines Werkes (ある著作の題名) OPP. CAT. 1.
puṇḍrekṣu m. Zuckerrohr (甘蔗) RĀJAT. 4,500.
°puṇḍrekṣukā補遺 = puṇḍrekṣu, puṇḍra sugar-cane (砂糖黍), Harṣac. 73,16.
puṇḍhra fehlerhaft für puṇḍra Mal, Sectenzeichen (印,宗派の印,…の誤り).
púṇya
1〉 Adj. (f. ā)
a〉 günstig, glücklich, faustus (吉なる,幸いなる) 4-092-c
b〉 richtig beschaffen, schön, gut, brav, bonus (正しく整い,美しく,善く,善良なる).
c〉 rein, reinigend, heilig (清く,清め,聖なる) GOBH. 1,1,18.
2〉 m. N. pr.
a〉 eines Mannes (ある男の名).
b〉 eines Sees (ある湖の名).
3〉 f. puṇyā
a〉 *Basilienkraut (メボウキ).
b〉 *Physalis flexuosa RĀJAN. 4,112.
c〉 N. pr.
α〉 einer Tochter Kratuʼs (Kratu の一女の名).
β〉 eines Flusses (ある河の名).
4〉 n.
a〉 das Gute, Rechte, ein gutes Werk, moralisches oder religiöses Verdienst (善,正,善き行い,道徳あるいは宗教上の功徳). Am Ende eines adj. Comp. f. ā.
b〉 eine best. Begehung, die eine Frau unternimmt, um sich die Liebe des Mannes zu erhalten und einen Sohn zu bekommen (女が夫の愛を保ち,子を得んがため行うある定まれる行事).
c〉 *ein Trog zum Tränken des Viehes (家畜に水を飲ましむる槽).
puṇyaka n. = puṇya 4〉b〉.
puṇyakartar Nom. ag. ein Rechtschaffener, Tugendhafter (正しき者,徳ある者).
puṇyakarman Adj. Gutes thuend, rechtschaffen, tugendhaft (善をなし,正しく,徳ある).
puṇyakāla m. ein glücklicher Zeitpunkt (吉なる時) HEMĀDRI 1,75,23. 76,1. fgg. Nom. abstr. ˚tā f. ˚kālavidhi m. Titel eines Werkes (ある著作の題名) OPP. CAT. 1.
puṇyakīrti
1〉 Adj. einen guten Ruf habend, berühmt (善き名声をもち,名高き).
2〉 m. N. pr. verschiedener Männer (種々の男の名).
puṇyakūṭa m. eine grosse Menge guter Werke (善き行いの大なる量) KĀRAṆḌ. 78,7.
puṇyakṛ́t
1〉 Adj. rechtschaffen, tugendhaft (正しく,徳ある).
2〉 m. N. pr. eines der Viśve Devās (Viśve Devās の一の名).
puṇyakṛtyā́ und puṇyakriyā (ĀPAST.) f. eine gute Handlung (善き行い).
puṇyakṣetra n. ein heiliges Gebiet, Wallfahrtsort (聖地,巡礼地).
púṇyagandha
1〉 Adj. (f. ā) wohlriechend (香しき).
2〉 *m. Michelia champaca.
púṇyagandhi (f. eben so) (f. も同じ) und puṇyagandhin Adj. wohlriechend (香しき).
puṇyagṛha n. Wohlthätigkeitshaus, Verpflegungshaus (慈善の家,救護の家).
puṇyageha n. ein Haus —, so v. a. eine Stätte des Guten (家,すなわち善の座) DAŚAK. 16,16.
puṇyajaná m.
1〉 *ein rechtschaffener Mann (正しき男).
2〉 Pl. gute Leute Bez. bestimmter Genien (善き者ども,ある定まれる精霊の称) GOP. BR. 1,3,12. Später Bez. der Yakṣa (auch Sg. beim einzelnen Individuum) und einer Art von Rakṣas (VP. 4,2,1) (後には Yakṣa の称〈個々の者につきては Sg. にても〉および Rakṣas の一種の称).
puṇyajana補遺 Kathās. 75,59 (doppelsinnig?) (両義的なるか). [Z.]
puṇyajaneśvara m. Bein. Kuberaʼs (Kubera の別名).
púṇyajanman Adj. reinen Ursprungs (清き出自の) MAITR. S. 1,6,12. (S. 106, Z. 7).
puṇyajita Adj. durch gute Worte gewonnen, — erreicht (善き言葉により得られたる).
puṇyatarī Adv. mit kar reiner —, heiliger machen (より清く,より聖ならしむ).
puṇyatā f. Reinheit, Heiligkeit (清らかさ,聖なること).
1puṇyatīrtha n.
1〉 ein heiliger Wallfahrtsort (聖なる巡礼地) Spr. 4096. 4-093-a
2〉 N. pr. eines Tīrtha (ある Tīrtha の名).
2puṇyatīrtha Adj. (f. ā) mit heiligen Badestellen versehen (聖なる沐浴の場を具えたる) 85,2.
*puṇyatṛṇa n. weisses Kuśa-Gras (白き Kuśa 草).
puṇyatva n. Reinheit, Heiligkeit (清らかさ,聖なること).
puṇyadarśana
1〉 Adj. (f. ā) von schönem Aussehen, schön (美しき姿の,美しき).
2〉 *m. Coracias indica.
puṇyaduh Adj. gutes —, Segen bringend, — verleihend (善きもの,恵みをもたらし,授くる).
puṇyanātha m. N. pr. eines Grammatikers (ある文法家の名).
puṇyanāman m. N. pr. eines Wesens im Gefolge Skandaʼs (Skanda の眷属なる者の名).
puṇyapāpekṣitar Nom. ag. Zeuge des Guten und Bösen (善悪の証人) M. 8,91.
puṇyapāpekṣitar補遺 Nom. ag. Zeuge des Guten und Bösen (善と悪との証人), M. 8,91.
puṇyapālarājakathā f. Titel eines Werkes (ある著作の題名).
puṇyapāvana N. pr.
puṇyapuṇyatā f. die grösste Heiligkeit (最上の聖性).
puṇyaprada Adj. verdienstlich (功徳ある).
puṇyaprasava m. Pl. N. pr. einer Götterklasse bei den Buddhisten (仏教徒におけるある神々の階級の名).
1puṇyaphala n. der Lohn für gute Werke (善き行いの報い).
2*puṇyaphala m. N. pr. des Gartens der Lakṣmī (Lakṣmī の園の名).
2puṇyaphala Adj. schönen Lohn empfangend (善き報いを受くる) R. 1,44,56.
2puṇyaphala IV. 6.
2puṇyaphala補遺 Adj. schönen Lohn empfangend (美しき報いを受くる), R. 1,44,56.
puṇyabala m. N. pr. eines Fürsten (ある君主の名).
°puṇyabharat補遺 = Yamunā? Gopāl. 80,7.
puṇyabharita Adj. überaus gesegnet (甚だ恵まれたる).
°puṇyabhāgin補遺 Adj. blessed (祝福されたる), Harṣac. 40,13; 68,7.
puṇyabhāj (Spr. 77112. KĀD. 48,16) und ˚bhājin Adj. glücklich, glückselig (幸いなる,至福なる).
*puṇyabhū und *˚bhūmi f. Bein. Āryāvartaʼs (Āryāvarta の別名).
puṇyamanyá Adj. sich für haltend (己を…と思う) MAITR. S. 1,6,13. (S. 107, Z. 1).
puṇyamaya Adj. aus Gutem gebildet (善より成る).
puṇyamahas Adj. von schöner Herrlichkeit (美しき栄光の) MAHĀVĪRAC. 8,18.
*puṇyamitra m. N. pr. eines buddh. Patriarchen (ある仏教の祖師の名).
*puṇyarātra m. eine gute —, glückliche Nacht (善き,幸いなる夜).
puṇyarāśi m. N. pr.
1〉 eines Mannes (ある男の名).
2〉 eines Berges (ある山の名).
puṇyarkṣa n. ein glückliches Sternbild (吉なる星宿) HEMĀDRI 1,347,1.
púṇyalakṣmīka Adj. glücklich (幸いなる).
púṇyaloka Adj. zur guten Welt gehörig, der guten Welt theilhaftig werdend (善き世界に属し,善き世界に与かる).
puṇyalokátra Conj. Adv. in der guten Welt (善き世界にて).
puṇyavant
1〉 Adj.
a〉 rechtschaffen, tugendhaft (正しく,徳ある).
b〉 glücklich (幸いなる).
2〉 f. ˚vatī N. pr. eines Landes (ある国の名).
puṇyavarjita m. N. pr. eines fingirten Landes (ある架空の国の名) KAUTUKAR.
puṇyavardhana n. N. pr. einer Stadt (ある都市の名).
puṇyavardhana als Adj. Verdienst mehrend (功徳を増す) HARIV. 14554.
puṇyavardhana IV. 5.
puṇyavardhana補遺 als Adj. Verdienst mehrend (功徳を増す), Hariv. 14554.
puṇyavarman m. N. pr. eines Fürsten (ある君主の名).
puṇyavallabha m. N. pr. eines Mannes (ある男の名) B. A. J. 3,b,209.
puṇyavāgbuddhikarmin Adj. dessen Worte, Gedanken und Thaten rein sind (その言葉,思い,行いの清き者) MBH. 17,3,24.
puṇyaśakuna m. ein glückverheissender Vogel (吉を告ぐる鳥).
puṇyaśālā f. Wohlthätigkeitshaus, Verpflegungshaus (慈善の家,救護の家).
puṇyaśīla Adj. rechtschaffen, tugendhaft (正しく,徳ある).
puṇyaśeṣa m. N. pr. eines Fürsten (ある君主の名) Ind. St. 14,113.
puṇyaśrīka Adj. glücklich (幸いなる) MAHĀVĪRAC. 7,11.
puṇyaśrīgarbha m. N. pr. eines Bodhisattva (ある Bodhisattva の名).
puṇyaśloka
1〉 Adj. (f. ā) von dem man Gutes redet, einen guten Namen habend (人の善く語る,善き名をもつ).
2〉 m. Bein.
a〉 Nalaʼs (Nala の).
b〉 Yudhiṣṭhiraʼs (Yudhiṣṭhira の).
c〉 Kṛṣṇaʼs (Kṛṣṇa の).
3〉 f. ā Bein.
a〉 der Draupadī (Draupadī の).
b〉 der Sītā (Sītā の).
puṇyasaṃbhāra m. eine Fülle guter Werke (善き行いの充満) KĀRAṆḌ. 19,3. 14. 18. 52,19.
puṇyasáma n. ein gutes Jahr (善き年) TS. 3,3,8,5. VAITĀN.
puṇyasāra m. N. pr. eines Fürsten (ある君主の名).
puṇyasundara m. N. pr. eines Mannes (ある男の名).
puṇyasena m. N. pr. verschiedener Männer (種々の男の名).
puṇyaskandha m. eine grosse Menge verdienstlicher Werk (功徳ある行いの大なる量) VAJRACCH. 23,5. KĀRAṆḌ. 19,10. 11. 28,1. 40,8.
puṇyastambhakara (?) m. N. pr. eines Mannes (ある男の名).
puṇyasthāna n. ein geweihter, heiliger Platz (捧げられたる,聖なる場).
puṇyāgni m. the public fire kept burning in the city square for all 7-358-d and sundry (万人のために町の広場に燃やし続くる公の火) PETERSON zu SUBHĀṢITĀV. 1857.
puṇyāgni補遺 m. the public fire kept burning in the city square for all and sundry (万人のために町の広場にて燃やし続けらるる公共の火), Peterson zu Subhāṣitāv. 1857.
puṇyātman Adj. rechtschaffen, tugendhaft (正しく,徳ある) 154,5.
puṇyānagara n. N. pr. einer Stadt (ある都市の名).
puṇyālaṃkṛta m. N. pr. eines Dämons (ある魔の名).
puṇyāśaya Adj. fromm, harmlos (敬虔にして,害なき) HARṢAC. 212,19.
puṇyāhá n. eine guter, glücklicher Tag, das Zurufen —, Wünschen eines glücklichen Tages (善き,幸いなる日,幸いなる日を呼びかけ,願うこと).
puṇyāha IV. ĀPAST. GṚHY. 1,2 nach dem Comm. eine glückliche Tageszeit (吉なる時刻).
puṇyāha補遺 Āpast. Gṛhy. 1,2 nach dem Komm. (註釈によれば) eine glückliche Tageszeit (吉なる時刻).
puṇyāhaka n. (HEMĀDRI 1,322) und puṇyāhan n. dass.
puṇyāhavācana
1〉 n. das Wünschen eines glücklichen Tages (幸いなる日を願うこと).
2〉 *Adj. = puṇyāhavācanaṃ prayojanamasya.
puṇyāhasvana m. = puṇyāhavācana 1〉 MBH. 2,52,44.
puṇyāhasvana 6.
puṇyāhasvana補遺 m. = puṇyāhavācana 1., MBh. 2,52,44.
puṇyī Adv. mit kar heiligen (聖ならしむ) HEM. PAR. 1,133.
puṇyī 5.
puṇyī補遺 Adv. mit kṛ heiligen (聖なるものとなす), Hem. Par. 1,133.
puṇyaikakarman Adj. nur Gutes thuend (善のみをなす) Spr. 2557.
°puṇyokta補遺 als rein bezeichnet (清浄なりと称せらるる), Mgs I,7,5; 14,6.
puṇyodakā f. N. pr. eines Flusses im Jenseits (彼岸のある河の名).
puṇyodaya m. der Aufgang des Glückes als Folge vorangegangener Werke (先の行いの果としての幸いの昇り).
√put s. √pud.
puta m.
1〉 *Du. die Hinterbacken (尻).
2〉 ein best. Metrum; richtig puṭa (ある定まれる韻律;正しくは).
puttala m. und *˚lī f. Puppe, Statuette (人形,小像). Wenn Jmd in der Fremde stirbt, wird statt seiner eine Puppe verbrannt (人が異郷にて死せるとき,その代わりに人形を焼く).
puttalaka
1〉 m. und ˚likā f. = puttala.
2〉 Adj. in Verbindung mit vidhi m. das Verbrennen einer Puppe (statt eines in der Fremde Verstorbenen) (人形を焼くこと〈異郷にて死せる者の代わりに〉).
puttalikā補遺 = ˚makṣikā, S I,404,11 v. u. (Ko.).
*puttalīcālana n. ein best. Spiel mit Puppen (人形もてするある定まれる遊び) GAL.
puttas (Conj.) Adj. = Abl. von pud MBH. 14,2752.
puttikā f.
1〉 Puppe (人形).
2〉 Termite (白蟻) Nach Andern 4-093-c eine kleine Bienenart (RĀJAN. 4,115. BHĀVAPR. 2,61), Mücke und auch = plúṣi (他の者によれば小さき蜂の一種,蚋,また…).
putrá
1〉 m.
a〉 Sohn, Kind, das Junge eines Thieres (子,児,獣の仔). Du. zwei Söhne und auch Sohn and Tochter (双数にて二人の子,また息子と娘). Im Voc. aller drei Zahlen als Anrede einer jüngern Person (三つの数すべての Voc. にて年少者への呼びかけとして). Am Ende eines adj. Comp. f. ā.
b〉 bildet am Ende eines Comp. Deminutiva (Comp. 末にて指小語を作る).
c〉 ein best. kleines, zu den Mäusen gezähltes, giftiges Thier (鼠に数えらるる,ある定まれる小さく毒ある獣).
d〉 in der Astrol. das Fünfte Haus (占星にて第五宮). N. pr. verschiedener Männer (種々の男の名).
2〉 f. ī
a〉 Tochter (娘).
b〉 *Puppe (人形).
c〉 *bildet am Ende eines Comp. Deminutiva (Comp. 末にて指小語を作る).
d〉 *eine best. Pflanze (ある定まれる植物).
e〉 *Bein. der Pārvatī (Pārvatī の別名).
putra補遺 (m.?) ˚Gift (毒), S II,143,11 (Ko. in krodhaputra = roṣaviṣa).
*putraṃjīva補遺 m. Putranjiva Roxburghii, E 891 (R).
putraka
1〉 m.
a〉 Söhnchen, Knabe, Sohn (小さき子,童,子). Oft als Liebkosungswort (しばしば愛称として). Am Ende eines adj. Comp. f. putrikā f.
b〉 Puppe, Statuette (人形,小像).
c〉 *Schelm (悪戯者).
d〉 ein best. kleines, zu den Mäusen gezähltes, giftiges Thier (鼠に数えらるる,ある定まれる小さく毒ある獣).
e〉 *Heuschrecke (蝗).
f〉 *Haar (髪).
g〉 *ein best. Baum (ある定まれる樹).
h〉 Reibstein (磨り石) Comm. zu GOBH. 2,6,9.
i〉 N. pr.
α〉 des angeblichen Gründers von Pāṭaliputra (Pāṭaliputra の建設者と言わるる者の名).
β〉 *eines Berges (ある山の名).
2〉 f. putrikā und *putrakā
a〉 Tochter; insbes. eine solche, die ein sohnloser Vater insofern an Sohnes Statt annimmt, als er ihren Sohn für sich als Sohn in Anspruch nimmt (娘;ことに子なき父が,その娘の生む子を己の子として要求する限りにおいて,子の代わりに迎うる娘). Am Ende eines adj. Comp. f. eben so 135,7.
b〉 Puppe, Statuette (人形,小像).
c〉 bildet am Ende eines Comp. Deminutiva (Comp. 末にて指小語を作る).
d〉 *= yāvatūlakaḥ nach WILSON Wolle auf der Tamariske (WILSON によれば檉柳の綿毛).
e〉 SUŚR. 1,55,20 von unbestimmbarer Bed. (意味を定めがたし)
putraka補遺 m. *ein best. Baum (ある特定の樹), Kauṭ 120,8.
*putrakandā f. ein best. Knollengewächs (ある定まれる塊茎の植物). RĀJAN. 7,114.
putrakarman n. eine der Erlangung eines Sohnes geltende Ceremonie (子を得んがための儀式).
putrákāma Adj. Söhne —, Kinder wünschend (子を願う).
putrakāmakṛṣṇapañcamīvrata n. eine best. Begehung (ある定まれる行事).
putrakāmika Adj. (f. ī) zum Wunsch einen Sohn zu erlangen in Beziehung stehend, die Erlangung eines Sohnes bezweckend (子を得んとの願いに関わり,子を得ることを目当てとする). iṣṭi f. MBH. 13,30.
putrakāmeṣṭi f. die Darbringung eines Kinder Wünschenden (子を願う者の献供).
!√putrakāmy , ˚myati sich einen Sohn wünschen (子を願う).
putrakāmyā́ f. der Wunsch nach einem Sohne, — nach Kindern (子への願い) 130,2.
putrakārya n. = putrakarman.
putrakilbiṣa Adj. dem als Sohne eine Schuld anhängt, kein legitimer Sohn seiend (子として咎の付き纏う者,嫡出の子にあらざる) MBH. 13,49,25.
putrakṛtaka Adj. an Sohnes —, an Kindes Statt angenommen (子の代わりに迎えられたる).
putrakṛtya n. Sohnespflicht (子の務め).
putrakṛthá m. oder n. Kindererzeugung (子を儲くること).
putrakramadīpikā f. Titel eines Werkes (ある著作の題名).
putraghnī s. u. putrahan.
putraghnī補遺 f. ˚eine Kuh, die ihr Kalb tötet (己の仔牛を殺す牝牛), Kauṭ. 128,2 v. u.
*putrajagdhī f. etwa Rabenmutter (おそらく子を顧みぬ母).
putrajananī f. eine best. Pflanze, = lakṣmaṇā (ある定まれる植物) BHĀVAPR. 1,208.
*putrajāta Adj. einen Sohn habend (子をもつ).
*putrajīva (fehlerhaft) (誤り), *putraṃjīva und ˚ka m. Putranjiva roxburghii RĀJAN. 9,145. BHĀVAPR. 1,234.
putratā f. Sohnschaft (子たること).
putratīrtha n. N. pr. eines Tīrtha (ある Tīrtha の名).
putratva n. Sohnschaft (子たること).
*putradā f.
1〉 ein best. Strauch, = garbhadātrī (ある定まれる灌木) RĀJAN. 4,161.
2〉 ein best. Knollengewächs (ある定まれる塊茎の植物) RĀJAN. 7,114.
3〉 = vandhyākarkoṭakī RĀJAN. 3,49.
*putradātrī f. eine best. in Mālava wachsende Schlingpflanze (Mālava に生うるある定まれる蔓草) RĀJAN. 3,131.
putradāra n. Sg. Sohn und Gattin, Weib und Kind (子と妻,妻子) M. 4,239. 8,114.
putranāman Adj. Sohn heissend (子と呼ばるる) MĀN. ŚR. 8,4. MĀN. GṚHY. 1,17.
*putraputra m. des Sohnes Sohn, Enkel (子の子,孫) GAL.
*putraputrādinī f. etwa Rabenmutter (おそらく子を顧みぬ母).
putrapura n. N. pr. eines Stadt (ある都市の名).
putrapautra n. Sg. und m. Pl. Söhne und Enkel (子と孫).
putrapautraka n. Sg. dass.
putrapautrin Adj. Söhne und Enkel habend (子と孫とをもつ).
*putrapautrīṇa Adj. Auf Söhne und Enkel übergehend (子と孫とに伝わる) Nom. abstr. ˚tā f.
*putrapradā f. eine Art Solanum (…の一種) RĀJAN. 4,26.
putrapravara m. der älteste Sohn (最年長の子) MBH. 13,14,74. BHĀG. P. 9,7,1.
putrapriya
1〉 Adj. dem Sohne lieb, vom Sohne geliebt (子に愛しく,子に愛せらるる) VEṆĪS. 43,4.
2〉 m. Ein best. Vogel (ある定まれる鳥) R. 2,96,12.
*putrabhadrā f. eine best. Pflanze (ある定まれる植物) RĀJAN. 3,27.
putrabhāga m. Das Erbtheil eines Sohnes (子の相続分) 201,24.
putrabhāṇḍa (wohl n.) (おそらく n.) etwa Stellvertreter eines Sohnes, der als Sohn zu betrachten ist (おそらく子の代理,子と見なさるべき者) BĀLAR. 108,11. Vgl. bhājana.
putrabhāṇḍa auch MAHĀVĪRAC. 36,7. Vgl. bhrātṛbhāṇḍa.
putrabhāṇḍa IV. 4.
putrabhāṇḍa補遺 auch (また) Mahāvīrac. 36,7. [S I,399,3.] Vgl. bhrātṛbhāṇḍa.
putrabhāva m. das Sohnsein, Sohnschaft (子たること,子の身分).
putrabhūya n. Sohnschaft (子たること) HEM. PAR. 2,333.
putrabhūya und putrarodam 5.
putrabhūya補遺 n. Sohnschaft (息子たること), Hem. Par. 2,333.
putramáya Adj. auf dem Sohn bestehend, durch den
putramartyā f. das Sterben der Söhne (子らの死) ĀPAST. ŚR. 5,26,3.
putrarodam Absol. mit rud einen Sohn beweinen (子を悼みて泣く) CHĀND. UP. 3,15,2.
putrarodam補遺 Absol. mit rud einen Sohn beweinen (息子を嘆き悲しむ), Chānd. Up. 3,15,2.
putravat Adv. wie ein Sohn, wie Söhne (子の如く) (195,2), wie bei einem Sohne (子におけるが如く).
*putravadhū f. Schwiegertochter (嫁).
putrávant
1〉 Adj. einen Sohn —, Söhne —, Kinder habend, im wahren Sinne des Wortes einen 4-094-b Sohn habend (子をもち,真の意味にて子をもつ) BĀLAR. 79,8.
2〉 m. N. pr. eines Fürsten (ある君主の名) VP. 2,4,150.
*putravala Adj. = putravant 1〉.
putravídya n. das Erlangen von Söhnen (子を得ること).
*putraśṛṅgī f. Odina pinnata.
putraśreṇī f.
1〉 Salvinia cucullata.
2〉 *Odina pinnata RĀJAN. 9,32.
3〉 *Anthericum tuberosum DHANV. 1,86.
putrasaṃkarin Adj. Kinder aus gemischter Ehe habend (混婚より生まれたる子をもつ).
putrasaṃgraha m. Titel eines Werkes (ある著作の題名).
putrasakha m. Kinderfreund (子らの友).
putrasaptamī f. der 7te Tag in der lichten Hälfte des Āśvina (Āśvina の白分の第七日).
putrasahasraka Adj. (f. ˚srikā) tausend Söhne habend (千の子を有する) MBH. 12,948.
putrasahasraka und ˚sahasrin 6.
putrasahasraka補遺 Adj. (f. ˚srikā) tausend Söhne habend (千の息子を有する), MBh. 12,948.
putrasahasrin Adj. dass. MBH. 3,183,65.
putrasahasrin補遺 Adj. dass., MBh. 3,183,68.
*putrasū f. Mutter eines Sohnes (子の母).
putrásena m. N. pr. eines Mannes (ある男の名) MAITR. S. 46,6.
putrasnehamaya Adj. (f. ī) in der Liebe zum Sohne bestehend (子への愛より成る).
putrasvīkāranirūpaṇa n. Titel eines Werkes (ある著作の題名).
putrahata
1〉 Adj. dem die Söhne getödtet worden sind Beiw. Vasiṣṭhaʼs (その子らを殺されたる者,Vasiṣṭha の形容辞).
2〉 *f. ī etwa Rabenmutter (おそらく子を顧みぬ母).
putrahan Adj. (f. putraghnī) das Kind tödtend (子を殺す) CARAKA. 6,30. SUŚR. 2,396,12. 397,3.
putrācārya Adj. den Sohn zum Lehrer habend (子を師とする).
*putrādin
1〉 Adj. die Kinder —, die Jungen fressend (子を,仔を食らう).
2〉 f. ˚nī etwa Rabenmutter (おそらく子を顧みぬ母).
*putrānnāda Adj. auf des Sohnes Kosten lebend (子の費えにて生くる).
*putrika gaṇa prohitādi wohl fehlerhaft für pattrika, ˚vat Adv. Verz. d. B. H. 59,7 fehlerhaft für putrikāvat, putrikā s. u. putraka (おそらく…の誤り).
putrikāputra m. der Sohn einer an Sohnes Statt angenommenen Tochter (子の代わりに迎えられたる娘の生む子). Comm. ŚĀṄKH. ŚR. 4,411.
putrikāpūrvapūtra m. der Sohn einer zuvor an Sohnes Statt angenommenen Tochter (あらかじめ子の代わりに迎えられたる娘の生む子) MBH. 13,23,20. asyāmutpannaḥ putro madīya iti niyamena yā dīyate tasyāṃ ca yo jātaḥ sa putrikāpūrvaputraḥ NĪLAK.
*putrikāprasū f. Mutter einer Tochter (娘の母).
putrín Adj.
1〉 einen Sohn —, Söhne habend, reich an Söhnen, — Kindern; m. Vater —, f. Mutter eines Sohnes (子をもち,子に富める;m. にて父,f. にて子の母).
2〉 von einer Beule so v. a. kleine (gleichsam Junge) neben sich habend (腫れ物につきてすなわち小さきもの〈いわば仔〉を傍らにもつ).
!√putriy , ˚yáti sich einen Sohn —, sich Kinder wünschen (子を願う).
putriya Adj. (f. ā) zu einem Sohn in Beziehung stehend (子に関わる). Vgl. ā˚.
1putrī f. s. u. putra.
2putrī Adv.
1〉 mit kar an Sohnes Statt annehmen (子の代わりに迎う).
2〉 bhū zum Sohne werden (子となる).
putrīkaraṇa n. das Annehmen an Sohnes Statt (子の代わりに迎うること). ˚mīmāṃsā f. Titel eines Werkes (ある著作の題名).
!√putrīy , ˚yáti
1〉 sich einen Sohn —, sich Kinder wünschen (子を願う).
2〉 *als Sohn behandeln (子として遇す).
*Desid. puputrīyiṣati, putitrīyiṣati, putrīyiyiṣati, putrīyiṣiṣati, puputitrīyiyiṣiṣati.
putrīya Adj. (f. ā) zu einem Sohn in Beziehung stehend, einen Sohn verschaffend (子に関わり,子を授くる).
*putrīyā f. der Wunsch nach einem Sohne (子への願い).
*putrīyitar Nom. ag. der sich einen Sohn wünscht (子を願う者).
*putreṣṭi und *˚kā f. ein der Erlangung eines Sohnes geltendes Opfer (子を得んがための供犠).
putraiṣaṇā́ f. das Verlangen nach einem Sohne, — nach Söhnen (子への渇望) ŚAṂK. zu BĀDAR. 3,1,9.
putrotsaṅgā Adj. f. mit einem Sohne schwanger gehend (子を孕める) MBH. 14,68,19.
putrotsava補遺 s. unter (…の項を見よ) utsava.
putrya Adj. (f. ā) = putriya, putrīya.
putryapaśavya Adj. (f. ā) für Söhne und Vieh dienlich (子と家畜とに益ある) SAṂHITOPAN. 8,24.
putsala in kaputsala.
√puth , *puthyati (hiṃsāyām).
Caus. pothayāti (metrisch auch Med.) (韻律上 Med. にても)
1〉 zerdrücken, zerschmettern, zermalmen, zerhacken (押し潰し,打ち砕き,切り刻む) CARAKA. 6,2.
2〉 niederschmettern. so v. a. übertreffen, bewirken, das Etwas nicht gehört —, nicht bemerkt u. s. w. wird (打ち伏す,すなわち凌ぎ,何かが聞かれず,気づかれざらしむ等).
3〉 *bhāṣārtha oder bhāsārtha.
Mit abhi Caus. schmettern auf (Loc.) (…に叩きつく)
Mit ava Caus. zerschmettern (打ち砕く).
Mit ā Caus. zerdrücken, drücken; zerhacken (押し潰し,押し,切り刻む) CARAKA. 6,1.
Mit samā Caus. zerstampfen (突き砕く) CARAKA. 6,1.
Mit ni Caus. niederschmettern (打ち伏す).
Mit pra Caus. fortstossen (突き放つ).
Mit vi Caus. zerschmettern, zermalmen, fein stampfen, mürbe machen (打ち砕き,細かく突き,柔らかならしむ) CARAKA. 8,1.
Mit sam Caus. dass. CARAKA. 6,1.
pud Hölle, eine Art Hölle (地獄,地獄の一種). Ein zur Erklärung von putra (puttra) erfundenes Wort (putra を説明せんがため案出されたる語).
pudaka m. Pl. N. pr. eines Volkes (ある民族の名) VP. 2,1,221.
pudgala
1〉 Adj. (f. ā) schön (美しき).
2〉 m.
a〉 Körper (体). Bei den Jaina jedes Ding von bestimmten Dimensionen mit Inbegriff der Atome (Jaina 教徒にて定まれる大きさをもつあらゆる物,原子を含めて) ŚAṂK. zu BĀDAR. 2,2,33. ˚lāstikāya m. ebend.
b〉 das Ich, die Seele (我,魂).
c〉 Mann (男) VARĀH. BṚH. 4,4. (puṅgala gedr.) (…と印刷さる). Individuum, Subject (in verächtlichem Sinne) (個体,主体〈侮蔑の意にて〉) Text zu Lot. de la b. l. 142.
d〉 Bein. Śivaʼs nach NĪLAK. deha (Śiva の別名,NĪLAK. によれば).
e〉 *ein Pferd von der Farbe des Bergkrystalls (水晶の色の馬) GAL. (puṅgala geschrieben) (…と綴らる).
pudgalapati f. Fürst, König (君主,王) VARĀH. BṚH. 11,6 (puṅgala˚ gedr.) (…と印刷さる).
*puddala fehlerhaft für putgala (…の誤り).
˚puna Adj. (f. ā) reinigend (清むる).
punaḥkaraṇa n. das Ummachen, Umformen, Umgiessen, das Verfertigen von Neuem (作り直し,形を変え,鋳直し,新たに作ること) BAUDH. 1,6,14,6. VAITĀN.
punaḥkarman n. Wiederholung einer Handlung (行いの繰り返し) ŚĀṄKH. BR. 1,5.
punaḥkāma m. ein wiederholter Wunsch (繰り返さるる願い) ĀPAST. 5,29,3.
punaḥkriyā f. Wiederholung einer Handlung (行いの繰り返し) KĀTY. ŚR. 25,4,15.
1punaḥpada n. Refrain (畳句).
2punaḥpada Adj. (f. ā) mit einem Refrain versehen (畳句を具えたる).
punaḥparājaya m. in apunaḥ˚.
punaḥparidhāna n. das Wiederumlegen (eines Gewandes) (再び纏うこと〈衣を〉) KĀTY. ŚR. 15,5,16.
punaḥpāka m.
1〉 wiederholtes Kochen (繰り返しの煮炊き).
2〉 wiederholtes Brennen (irdener Geschirre) (繰り返しの焼成〈土器の〉).
punaḥpunā f. N. pr. eines Flusses (ある河の名).
punaḥpratinivartana n. Umkehr, Rückkehr (引き返し,帰還) R. 5,1,81.
punaḥpratyupakāra m. Wiedervergeltung (報い返し).
punaḥpramāda m. eine wiederholte Fahrlässigkeit (繰り返さるる怠り) ĀPAST. 2,28,8.
punaḥprayoga m. Wiederholung (繰り返し) VAITĀN. ˚prayogárūpa Adj. ŚAT. BR. 2,6,2,12.
*punaḥpravṛddha Adj. wiedergewachsen (再び生い育ちたる).
punaḥprādhyeṣaṇa n. wiederholte Aufforderung zum Studiren (学びへの繰り返しの勧め) ŚĀṄKH. GṚHY. 6,2.
punaḥprāyaṇīya Adj. wobei das Prāyaṇīya wiederholt wird (そこにて Prāyaṇīya の繰り返さるる) ŚĀṄKH. BR. 22,8.
punaḥprepsā f. das Verlangen wieder zu erlangen, — wieder habhaft zu werden (再び得んとの渇望).
punaḥsaṃgama m. das Wiederzusammenkommen (再び会うこと).
°punaḥsaṃjīvana補遺 n. resurrection (復活), Harṣac. 37,10.
punaḥsaṃdarśana n. das Wiedersehen (再会).
punaḥsaṃdhāna n.
1〉 das Wiederherstellen (des erloschenen Hausfeuers) (再び整うること〈消えたる家の火を〉).
2〉 Wiedervereinigung (再びの結合) SĀH. D. 45,21.
punaḥsaṃbhava m. in apunaḥ˚.
punaḥsaṃbhava m. Wiedergeburt (再生) ĀPAST. 1,5. 5.
punaḥsaṃbhava IV. 6.
punaḥsaṃbhava補遺 m. Wiedergeburt (再生), Āpast. 1,5,5.
punaḥsaṃskāra m. eine abermalige Weihe (再びの浄め).
punaḥsaṃskṛta Adj. wieder hergestellt, ausgebessert (再び整えられ,繕われたる).
punaḥsará Adj. (f. ā́) rückläufig, zurückgeschlagene (Blüthen) habend (逆行し,反り返れる〈花を〉もつ).
punaḥsiddha Adj. abermals gekocht (再び煮られたる) GAUT. 17,15.
*punaḥsukha Adj. wieder angenehm (再び快き) u. s. w.
punaḥstoma m. ein best. Ekāha (ある定まれる Ekāha) GAUT. VAITĀN.
púnar Adv.
1〉 zurück, heim (戻りて,家へ). Mit i, gā, gam u. s. w. heimkehren, wieder weggehen, entfliehen; mit dā zurückgeben, vergelten, herausgeben; mit bhū sich umkehren, sich wenden; mit as zurückfallen auf (Dat.) (…と共に帰り,再び去り,逃る;dā と共に返し,報い,引き渡す;bhū と共に向き直る;as と共に…に帰す).
2〉 wieder, von Neuem, abermals (再び,新たに,またも). punarbhūyaḥ dass. Mit bhū wieder, entstehen, wieder neu werden; sich wieder verheirathen (vom Weibe) (bhū と共に再び生じ,新たとなり,再び嫁ぐ〈女につきて〉). púnaḥpunaḥ und das einfache punar (Spr. 3914. 7272) zu wiederholten Malen, immer und immer wieder (度重ねて,幾度も幾度も). na punaḥ punaḥ nimmer wieder (二度と再び…せず) Spr. 4124. 4126.
3〉 hinwiederum. so v. a. ferner (am Anfange des Satzes CARAKA. 2,7. 6,3). nun, ausserdem, noch (weiter ausführend oder einfach anreihend) (翻って,すなわちさらに〈文頭にて〉,さて,その上に,なお〈さらに述べ,あるいは単に並ぶるとき〉). ādau — punar — paścāt zuerst — dann — später (まず——次に——後に) Spr. 7727. punaraparam ausserdem, dazu kommt noch dass (その上に,さらに加うるに) KĀD. 180,11.
4〉 dagegen, aber (これに対し,されど).
5〉 atha vā punaḥ (66,1. 69,31. M. 8,240), api vā punaḥ und vā punaḥ am Ende eines Verses statt des einfachen vā oder (詩句の末にて単なる vā の代わりに,あるいは). 4-095-b
6〉 kadā punaḥ irgendwann, jemals (いつか,かつて).
7〉 kiṃ punaḥ
a〉 wie viel mehr oder weniger (まして,いわんや).
b〉 jedoch (されど).
c〉 sondern (しかるに).
8〉 punar — punar bald — bald (あるときは——あるときは) Spr. 4125. Oefters wiederholt (しばしば繰り返さる) CARAKA. 4,1.
punarapagama m. in apunarapagama.
punarabhidhāna n. das Wiedererwähnen (再び述ぶること).
punarabhiṣeka m. Wiedersalbung (再びの灌頂).
punarabhyākāram Absol. unter beständiger Heranlockung (絶えず誘い寄せつつ) AIT. BR. 3,5,2. punarabhyāghāram st. dessen GOP. BR. 2,3,1.
punarabhyāghāram Absol. GOP. BR. 2,3,1 wohl fehlerhaft für punarabhyākāram wie AIT. BR. 3,5,2 hat (おそらく…の誤り,AIT. BR. にある如く).
punarabhyāvartam Absol. unter Wiederholung (繰り返しつつ) TĀṆḌYA-BR. 5,1,7. 6,8,13.
punarabhyunnīta Adj. wieder dazugegossen (再び注ぎ足されたる) JAIM. 3,2,29.
punararthin Adj. abermals bittend (再び乞う) Nom. abstr. ˚rthitā f.
punararvācin Adj. wieder herwärts gewandt (再びこなたに向きたる) KAUṢ. ĀR. 2,14.
punarasú Adj. wieder inʼs Leben tretend (再び生に入る).
punarāgata Adj. wiedergekommen, zurückgekehrt (再び来たり,帰り来たれる).
°punarāgati補遺 f. Wiederkehr (再来,帰還), H XLIX,22.
punarāgama m. Wiederkehr (帰還) ĀPAST. ŚR. 6,24,3.
punarāgamana n.
1〉 das Wiederkommen (再び来たること).
2〉 Wiedergeburt (再生).
punarāgāmin Adj. wiederkehrend (帰り来たる).
punarāgrantham Absol. wiederholt umschlingend (繰り返し巻きつけつつ) AIT. BR. 5,15,9.
punarājāti f. Wiedergeburt (再生) GOP. BR. 1,3,22.
punarādāyam Absol. wiederholt ansetzend, — anhebend, wiederholt (繰り返し始めつつ,繰り返して) TĀṆḌYA-BR. 9,1,16. 19.
punarādi Adj. von Neuem beginnend, wiederholt (新たに始まり,繰り返さるる) TĀṆḌYA-BR. 9,1,4. 16. 19.
punarādhāna n. wiederholtes Anlegen des heiligen Feuers (聖火の繰り返しの設置).
punarādhéya
1〉 wieder anzulegen (des heilige Feuer) (再び設くべき〈聖火を〉).
2〉 m. eine best. Soma-Feier (ある定まれる Soma の祭).
3〉 n. wiederholtes Anlegen des heiligen Feuers (聖火の繰り返しの設置).
punarādheyaka n. = punarādheya 3〉.
punarādheyika Adj. (f. ī) auf das wiederholte Anlegen des Feuers bezüglich (火の繰り返しの設置に関わる). Vgl. paunarādheyika.
punarānayana n. das Zurückführen (連れ戻すこと) MBH. 3,280,14.
punarābhāva m. in ápunarābhāva (Nachtr. 1).
punarāmnāna n. Wiedererwähnung (再びの言及) LĀṬY. 9,6,20.
punarāyana n. das Wiederkommen (再び来たること).
punarālambha m. das Wiederfassen (再び掴むこと) ĀPAST. ŚR. 4,16,12.
punarāvartaka Adj. wiederkehrend (Fieber) (繰り返し来たる〈熱病〉) CARAKA. 6,3.
punarāvartana n. in apunarāvartana.
punarāvartanandā f. N. pr. eines Wallfahrtsortes (ある巡礼地の名).
punarāvartin Adj.
1〉 wiederkehrend (in das irdische Leben) (帰り来たる〈この世の生に〉).
2〉 zur Wiederkehr (in das irdische Leben) führend (帰還に〈この世の生への〉導く).
punarāvṛtta Adj. wiederholt (繰り返されたる).
punarāvṛtti f.
1〉 das Wiederkommen, Sichwiedereinstellen (再び来たり,再び現わるること).
2〉 Wiederkehr (in das irdische Leben), Wiedergeburt (帰還〈この世の生への〉,再生). In ŚAT. BR. 14, als zwei Worte gefasst (二語として解さる).
3〉 Wiederholung (繰り返し).
Vgl. apunarāvṛtti.
punarā́sṛta Adj. wieder herbeigelaufen (Wagen) (再び走り寄りたる〈車〉) MAITR. S. 1,11,7. v. l. und ŚAT. BR. 5,1,5,10. púnarā́˚ Das Compositum würde punarāsṛtá zu accentuiren sein (Comp. ならば…と accent を付すべし).
punarāhāra m. Wiedervornahme (再びの執行).
punarāhāram Absol. immer wieder herbeibringend (幾たびも運び来たりて) ĀPAST. GṚHY. 1,22.
punarāhāram補遺 Absol. immer wieder herbeibringend (繰り返し持ち来たりて), Āpast. Gṛhy. 1,22.
punarijyā f. wiederholtes Opfer (繰り返さるる供犠).
punarukta
1〉 Adj. (f. ā)
a〉 von Neuem gesagt, wiederholt, abermalig (新たに言われ,繰り返され,再びの). ˚m (KĀD. 258,1) und punarukta˚ Adv. wiederholt (繰り返して).
b〉 überflüssig, unnütz (余計にして,無益なる) HARṢAC. 206,6.
2〉 n. Wiederholung, unnütze Wiederholung, Tautologie (繰り返し,無益なる繰り返し,重言).
Vgl. a˚.
*punaruktajanman m. ein Brahman (バラモン).
punaruktatā f. und ˚ktatva n. Wiederholung, Tautologie (繰り返し,重言).
°punaruktayati補遺 (gleichsam) wiederholen ((いわば)繰り返す), S I,297,2.
punaruktavadābhāsa m. in der Rhetorik Anschein von Wiederholung, scheinbare Tautologie (修辞にて繰り返しの見せかけ,見かけの重言).
!√punaruktāy , ˚yate sich gleichsam wiederholen (いわば繰り返さるる) BĀLAR. 186,15.
punarukti f.
1〉 Wiederholung (210,22) unnütze Wiederholung, Tautologie (繰り返し,無益なる繰り返し,重言).
2〉 ein leeres Wort (空しき言葉) Spr. 1232. Vgl. a˚.
punaruktimant Adj. tautologisch (重言なる).
punaruktī Adv. mit kar überflüssig —, unnütz machen (余計に,無益ならしむ).
punarutpatti f. Wiederentstehung, Wiedergeburt (再びの生起,再生).